Pod prąd czasu



Tytuł
Wbrew wskazówkom zegara
 
Autor
Philip K. Dick

Tłumaczenie
Maciej Szymański

Wydawca
Rebis 2013 (Dzieła)

Cena wydawnictwa
49,90 zł
Pod prąd czasu
 

W powieści Philipa Dicka „Wbrew wskazówkom zegara” (a jak zegar nie ma wskazówek? – w tytule oryginalnym nie ma o nich słowa) zmarli wstają z grobów wskutek anomalii fizycznej, polegającej na odwróceniu biegu czasu. Akcja książki wydanej w 1965 roku rozgrywa się w 1998, ale ów proces – Faza Hobarta – trwa od czerwca 1986. Bohater powieści, Sebastian Hermes, sam został wykopany na cmentarzu, jak tylko wszczął raban o wieko trumny. Teraz założył przedsiębiorstwo, które pozyskuje staronarodzonych i sprzedaje ich korzystnie klientom, którzy na nich reflektują.                                       

Czym jest Faza Hobarta? Nie może być filmem puszczonym od tyłu, gdyż wtedy zdarzenia przebiegałyby dokładnie jak w przeszłości, tylko w drugą stronę. Mimo to Dick pisze, jak to nieszczęśnicy wyciągają niedopałki z popielniczki, zapalają je (tu niezgodność), pchają w nie dym, który skądś wziął się im w płucach, a następnie gotowe papierosy układają w paczkach i upychają do kredensu. Śniadanie polega na wydalaniu otworem gębowym i układaniu wszystkiego na talerzach; strach pomyśleć wobec tego, że w celu pobrania pokarmu człek w tej powieści barykaduje się w toalecie i siada na sedesie.

I to koniec anegdotki. Skoro bowiem można wygłaszać zrozumiałe słowa i zdania, iść gdzieś, coś robić – więc porządek filmu jest tutaj złamany. Na filmie wolna wola nie istnieje, wszystko jest zdeterminowane; kto kiedyś oglądał ten sam film (np. żyjąc z dnia na dzień), ten by z góry znał jego epizody. Tymczasem w świecie Sebastiana Hermesa działa druga zasada termodynamiki, rośnie entropia, tylko że ludziska cofają się w rozwoju. Jest to problem fizyczny tzw. strzałki czasu; na filmie jest ona odwracalna, w normalnym świecie (czyli np. naszym) – jednokierunkowa. U Dicka natomiast ni to, ni sio. Dick ewidentnie nie poradził sobie tutaj z fizykalnym aspektem swej antyzegarowej rzeczywistości.                     

Faza Hobarta trwa już na tyle długo, że można mieć pewność, jaki los czeka młodniejących mieszkańców tego świata. Otóż przeznaczeniem każdego jest znaleźć się w macicy; po fazie oseska proces wsysania niemowlaka we właściwe miejsce musi to być czysty horror. Tu Dick znów pozwala sobie na odstępstwo od filmu: wsysać niemowlaka nie musi jego własna matka, lecz dowolna ochotniczka, która chce pochodzić sobie z malejącym brzuchem przez dziewięć miesięcy. W momencie rozdzielania się w jej organizmie zygoty na część męską i damską dobrze sobie zabezpieczyć męskie towarzystwo. W wyniku żwawych ruchów frykcyjnych wydzieliny wskakiwałyby do gruczołów właścicieli (lub ich zastępców) i wraz z podniesieniem się pary z łóżka o jednego osobnika byłoby mniej. Zauważmy, iż ruchy posuwisto-zwrotne na filmie puszczonym od tyłu wyglądają tak samo jak w rzeczywistości i jedynie po pewnych reakcjach można się zorientować, w jakiej fazie antyprokreacji znajdują się kochankowie.

Mówiąc krótko z punktu widzenia fizyka świat działający pod prąd zegara, a zarazem jakby z prądem, stanowi poplątanie z pomieszaniem. Dick nie zdołał z tego wybrnąć, ale też takie postawienie sprawy, że czas nie przepływa laminarnie w jedną konkretną stronę, tylko przypomina gotujący się wrzątek, stało się Dickowym specialité de la maison.

 „Wbrew wskazówkom zegara”, powieść średnio udana,  stanowi jakby przygrywkę do „Ubika”. Trzeba ją koniecznie czytać w kontekście „Ubika”, jako przymiarkę do arcydzieła. Dick do wypuszczenia powieści genialnej potrzebował dwóch albo trzech podejść, jak w podnoszeniu ciężarów albo skoku wzwyż. Ale jak już zaliczał podejście, nie było na niego mocnych.

Przeœlij komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *



Reklama

Senni zwyciezcy

Książka do kupienia w Solaris

planeta smierci cover

Książka do kupienia w Solaris

Człowiek idzie z dymem - Marek Oramus

Książka do kupienia w Solaris

COVER bogowie lema

Książka do kupienia w Solaris